Temat z wariacjami na kwartet smyczkowy

Czas: 17'
Części utworu: Andante / Poco viro / Moderato / Allegretto con spirito / Allegro marciale / Adagio molto / Allegro scherzando / Lento con sordino / Allegro molto / Con moto / Grave lugubre / Presto con fuoco / Allegro con troppo
Instrumentacja: vl1 vl2 vla vc
Rok: 1946

Utwór znany też pod nazwą Wariacje na kwartet smyczkowy. Utwór składa się z tematu i  wariacji z rozbudowaną fugą podwójną na końcu. Spokojny, powolny, szesnastotaktowy temat (Andante) składa się z 4 członów czterotaktowych, z których trzeci jest kontrastujący w stosunku do pozostałych. Ta zasada znajduje odzwierciedlenie w wariacjach.

Pierwsze trzy wariacje wykazują dość silny związek z tematem, tak pod względem formy, jak melodii, harmoniki itp. Następne wariacje wyzwalają się z tej zależności, utrzymują jednak związek z początkiem, tj. główką tematu. Każda z wariacji, inna w charakterze i nastroju, stanowi zamkniętą całość, ale równocześnie łączy się z następną. Obok form dwu- i trzyczęściowej pieśni, są tu również: marsz, preludia, scherzo w szybkim tempie, jakby marsz żałobny, toccatino i na koniec szeroko rozbudowana fuga podwójna.

W fudze zostały zastosowane prawie wszystkie, znane z okresu rozkwitu tej formy, środki konstrukcyjne służące do przekształceń tematu, a więc powiększenia, odwrócenia, stretta itp.